Deze website is niet geoptimaliseerd voor gebruik in Internet Explorer (IE)
Project

De Koepel van Zorgcoöperaties Zuid Nederland

De Koepel van Zorgcoöperaties Zuid Nederland bestaat uit een netwerk van lokale en regionale burgerinitiatieven, zorg- en dorpscoöperaties in Noord-Brabant. Met De Koepel van Zorgcoöperaties Zuid Nederland bouwt Zorgbelang Brabant|Zeeland met inwoners samen aan een samenleving die omziet naar elkaar.

Roos Sohier, Judith Somers en Chantalle van de Kerkhof werken als netwerkcoördinator voor de Koepel. Zij fungeren als kwartiermaker en werken nauw samen met het bestuur, de regionale platforms en de aangesloten burgerinitiatieven. Wederkerigheid, onderlinge kruisbestuiving, elkaar vooruit helpen en het delen van kennis en ervaringen zijn daarbij belangrijk uitgangspunten.

gelukkig oud stel
Bouwen aan een samenleving die omziet naar elkaar

De Koepel van Zorgcoöperaties Zuid-Nederland staat voor herleving van onderlinge solidariteit en een nieuwe manier van samenleven. Terug naar de basis: mensen die voor elkaar zorgen, een samenleving die omziet naar elkaar.

In Nederland nemen burgers het heft in eigen hand door het oprichten van burgerinitiatieven, ook in de zorgsector. Veel van deze burgerinitiatieven in de zorg zijn te vinden in de kleine plattelandsgemeenten in de provincie Noord-Brabant. De Koepel van Zorgcoöperaties Zuid Nederland ondersteunt en stimuleert burgerinitiatieven waar nodig en gewenst om via netwerken hun gemeenschapskracht te versterken op het gebied van wonen, zorg en welzijn.

Roos Sohier

Projectleider

gelukkig oud stel
Burgers doen het zelf

De coöperatieve beweging is een beweging waar je niet meer omheen kunt. Het gebeurt in Nederland al op zoveel plekken: burgers die het heft in eigen hand nemen en zorgcoöperaties (en andere vormen van burgercollectieven) oprichten in dorpen, wijken en steden.

Vooral op het platteland, in de kleine kernen, staat de leefbaarheid onder druk. Jongeren trekken weg, de vergrijzing neemt toe en lokale voorzieningen verdwijnen. Waardoor nog meer jongeren en jonge gezinnen wegtrekken en er verhoudingsgewijs nog meer ouderen achterblijven en er steeds minder voorzieningen overblijven. Terwijl er juist een grotere behoefte is aan voorzieningen dichtbij op het gebied van welzijn, wonen én zorg.

Ontevredenheid van dorpsbewoners over het zorg- en dienstenaanbod is veelal één van de aanleidingen tot de oprichting van een zorgcoöperatie. En dat lukt, met sterke sociale cohesie en een aantal eigenwijze inwoners met een flink doorzettingsvermogen.

Brabantse oorsprong

De eerste zorgcoöperatie in Nederland ontstond in het Brabantse kerkdorp Hoogeloon (gemeente Bladel) in 2005. Dit was het begin van vele zorgcoöperaties in de kleine plattelandsgemeenten in de provincie Noord-Brabant en Noord-Limburg. Ad Pijnenborg en Freya Pijnenborg schreven een mooi boek over hun ontdekkingstocht met de oprichting van de eerste zorgcoöperatie van Nederland: https://lnkd.in/emvaVQZp. Ad en zijn dorpsgenoten hadden 20 jaar geleden een vooruitziende blik.

Helaas is het voor de meeste burgerinitiatieven nog steeds lastig om een structurele plek te vinden en te krijgen binnen het ingewikkelde en met belangen doorspekte zorglandschap. Maar: het heft in eigen handen nemen loont. In dorpen waar mensen het zelf regelen, neemt de vraag naar dure zorg af. En nog belangrijker is de maatschappelijke winst: als je mensen in een liefdevolle gemeenschap kan opnemen, levert dat veel levensgeluk op. En dat is goud waard!

Image
Vergroten van de maatschappelijke impact

De Koepel van Zorgcoöperaties is een vrijwilligersorganisatie. De maatschappelijke impact van de coöperatieve beweging is groot. Daarom heeft de Koepel een aantal jaar geleden ervoor gekozen om een betaalde netwerkcoördinator aan te stellen om de aangesloten initiatieven en regionale platforms beter te kunnen ondersteunen. De Koepel heeft Zorgbelang Brabant|Zeeland gevraagd om deze rol te vervullen. In tegenstelling tot zorgaanbieders en andere organisaties heeft de Koepel geen structurele en vaste inkomsten. Op project- en subsidiebasis kan de Koepel betaalde krachten inhuren.

Een initiatief starten is geen sinecure

Dat het lastig is voor bewonersinitiatieven, blijkt uit de vele gesprekken die Zorgbelang Brabant|Zeeland voerde met bestuurders van zorgcoöperaties. Bewoners krijgen te maken met wet- en regelgeving die niet voor hen is gemaakt. Besturen gaven aan daar soms 75% van hun tijd mee kwijt te zijn. Ze krijgen te maken met het kaliber subsidieaanvragen, bedoeld voor grote zorginstellingen, maar niet voor vrijwilligers. Je hebt papieren tijgers nodig om je door alle subsidieregels en wetgevingen heen te worstelen. Dat kan veel eenvoudiger. Als je bewoners vraagt om zelf initiatieven te ontplooien moeten de randvoorwaarden daar ook bij passen.

De samenwerking tussen vrijwilligers en beroepskrachten is cruciaal. Alleen dan kun je de klus klaren. Het is daarbij belangrijk dat een bewonersinitiatief niet wordt overgenomen door een grote zorgaanbieder of gemeente. Maar die neiging is er wel. Het initiatief moet van de bewoners blijven. Die betrokkenheid is heel erg belangrijk. Zij zijn de opdrachtgever. Naar elkaar luisteren, elkaar serieus nemen, betrekken en samenwerken. Daar gaat het om.

Zorg onder druk

De zorg staat onder druk door toenemende vergrijzing, stijgende zorgkosten en een dreigend tekort aan zorgpersoneel. De overheid zet in op toekomstbestendige zorg. Zij verwacht van burgers dat ze zo lang mogelijk zelf de regie over hun leven voeren en eerst hun sociale (buurt)netwerk inzetten als zij ondersteuning en zorg nodig hebben. In een dergelijke “participatiemaatschappij” wordt de samenwerking tussen beroepskrachten en vrijwilligers van zorgorganisaties en zorgbehoevenden, hun familieleden en het sociale (buurt)netwerk van mensen nog belangrijker.

Ook veel Brabantse gemeenten stimuleren passende, lokale oplossingen en motiveren burgers om het heft in eigen hand te nemen en ervoor te zorgen dat de meest kwetsbare burgers voldoende ondersteuning krijgen. De Koepel hoopt dan ook de samenwerking met gemeenten in de komende periode te kunnen intensiveren.

afbeelding gelukkig oud stel
Uniek in de Peel: Ruimte voor inwoners en de coöperatieve beweging

Binnen Peel Duurzaam Gezond werken 12 organisaties binnen zorg en welzijn samen voor een gezonde en vitale Peelregio. In 2023 is in het kader van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) veel werk verzet om de basis te leggen voor een domein-overstijgende aanpak en impactvolle transformatie van zorg in de regio.

In de Peelregio is in het voorjaar van 2024 een uniek initiatief gestart: in vijf leerwerkplaatsen in de kleine kernen en in een wijk in Helmond gaan inwoners (vrijwilligers, buren, vrienden, familie, mantelzorgers) samen met beroepskrachten uit zorg en welzijn al doende leren en werken aan zorgzame gemeenschappen.

Samen met inwoners is zelf- en samenredzaamheid centraal gesteld, met een optimale aansluiting van formele en informele zorg. Uitgangspunten zijn zelf en informeel wanneer mogelijk, en goede toegang tot formele zorg wanneer dat écht nodig is. Kenmerkend voor de Peel zijn de vele inwonersinitiatieven rond welzijn, gezondheid, zorg en wonen. Zij dragen actief bij aan de coöperatieve beweging en een samenleving waarin we omzien naar elkaar. Belangrijke uitgangspunten voor de regionale opgave in het programma eigen regie en zingeving:

–                  Inwoners zijn niet alleen zorgvrager maar mede-‘producent’ van zorg en welzijn

–                  Het gaat om de beweging van ik naar wij, naar een samenleving waarin we omzien naar elkaar.

Op vijf plekken in de Peelgemeenten zetten we werk-/leerplekken op waarin formele- en informele zorgverleners en bewonersinitiatieven lokaal op een gelijkwaardige manier samenwerken aan lokale gemeenschappen die omzien naar elkaar. Professionals sluiten hierbij aan op inwonersinitiatieven, en daarmee geeft het inwoners ruimte om te doen wat zij impactvol vinden.

Tijdens het Peelcongres op 25 oktober 2023 bracht de Koepel Zorgcoöperaties Zuid Nederland formele en informele zorgverleners bij elkaar. Samen verkenden zij of er op vijf plekken in de regio werk/leerplekken opgezet kunnen worden waarin formele- en informele zorgverleners en bewonersinitiatieven lokaal op een gelijkwaardige manier samenwerken aan een toekomstbestendige zorg.

Aan de slag

De Koepel diende bij het kernteam Peel Duurzaam gezond een aanvraag in om de leerwerkplekken op te kunnen zetten en de inwonersinitiatieven daarbij te kunnen ondersteunen. Deze aanvraag is gehonoreerd. In nauwe samenwerking met het regionale platform Zorgen doe je Samen in Zuidoost Brabant, de inwonersinitiatieven in de Peelgemeenten en de LEV groep gaan Judith Somers en Roos Sohier voor de Koepel aan de slag. Er is financiering voor 2024 met de intentie om de uitvoering in 2025 en 2026 voort te zetten. Dit omdat er minimaal 3 jaar nodig is om tot duurzame verbindingen te komen tussen informele en formele netwerken en een structurele borging van succesvolle werkwijzen.

Judith Somers

Projectleider, Onafhankelijk cliëntondersteuner sociaal domein

Blijf op de hoogte

Bekijkt u ook zeker:

Kunt u de informatie die u zoekt niet vinden of heeft u andere vragen, neem dan contact op met onze collega’s via coordinator@koepelzorgcooperatieszn.nl.

Chantalle van de Kerkhof

Projectleider

Dit project past goed in deze samenwerkingen

Dit project is een voorbeeld van maatwerk wat wij kunnen bieden. Deze dienst bieden we aan verschillende samenwerkingspartners. Hiernaast zie je voor welke organisaties deze dienst ook passend is.

Al onze samenwerkingen
afbeelding treinstation Tilburg
Gemeenten en provincies

Wij denken mee vanuit het gedachtegoed positieve gezondheid en met een mensgerichte insteek. Verrijk het beleid met het perspectief van inwoners. Zodat zij gezond en veerkrachtig zijn in hun woonplaats, in Brabant en Zeeland.

Lees meer
Jeugdhulp instellingen

Onze vertrouwenspersonen zijn er voor jongeren en hun ouders. Ze beantwoorden vragen en ondersteunen bij klachten. Door onze contacten met jongeren en ouders weten we wat er speelt. Signalen en verbeterpunten brengen we in. Zodat we samen de jeugdhulp steeds een beetje beter kunnen maken.

Lees meer
Ziekenhuizen

Hoe zorg je als ziekenhuis dat de patiënt zich welkom en gehoord voelt? Hoe stimuleer je de patiënt om zelf mee te denken en mee te beslissen? We denken met je mee en helpen je vooruit.

Lees meer
GGZ instellingen

Aandacht voor mentale gezondheid voor mensen in Brabant en Zeeland. Mensgericht, inclusief en herstelgericht. Inzet van ervaringsdeskundigen en cliëntparticipatie werkt hierbij. Hoe kun je beide borgen in je organisatie?

Lees meer
VVT instellingen

Hoe zorgen we er samen voor dat de cliënt de juiste zorg op het juiste moment krijgt? We denken met je mee vanuit het perspectief van die cliënt. De signalen die onze cliëntondersteuners ophalen bij cliënten, zetten we hierbij in.

Lees meer
gehandicaptenzorg
Gehandicaptenorganisaties

Meedoen in de maatschappij, gelijke behandeling en gelijkwaardigheid voor mensen met een beperking. We zetten ons in voor een inclusieve samenleving. Waar vraag en aanbod elkaar ontmoeten.

Lees meer
Eerstelijnszorg

Toegankelijke eerstelijnszorg, dichtbij, in de eigen buurt of wijk. Goede zorg die aansluit op de patiënt/cliënt, digitaal wanneer het kan. Waar zorgverleners samenwerken om goede zorg te leveren. Hoe helpen we jouw organisatie hierbij?

Lees meer
Sociaal ondernemers en initiatiefnemers

Lever je met jouw onderneming, initiatief of project een positieve bijdrage aan de maatschappij? We brengen je graag in contact met anderen die ook een maatschappelijke missie hebben. Met het doel om kennis, ervaring en expertise te delen

Lees meer

Blijf op de hoogte

Meld je aan voor onze maandelijkse nieuwsbrief. Daarin informeren we je over onze projecten, diensten en samenwerkingen.